เมแทบอลิซึมของลิพิด (Metabolism of Lipid)

                     ไตรกลีเซอไรด์ถูกย่อยที่ลำไส้เล็กโดยเอนไซม์ไตรเอซิลกลีเซอรอลไลเพส (triacylglycerol lipase) โปรตีน โคไลเพส (colipase) และเกลือน้ำดี (bile salt) เอนไซม์ไลเพสเร่งปฏิกิริยาการไฮโดรไลซ์ไตรเอซิลกลีเซอรอล ตรงกรดไขมันตำแหน่งที่ 1 และ/หรือตำแหน่งที่ 3 ได้เกลือ Na+ หรือ K+ ของกรดไขมันอิสระ หรือสบู่ และ 2-มอโนเอซิลกลีเซอรอล ทั้งกรดไขมัน และมอโนเอซิลกลีเซอรอลจะถูกดูดที่เซลล์ของลำไส้เล็กเข้าสู่หลอดน้ำเหลือง

ที่มา : http://cwx.prenhall.com/horton/medialib/media_portfolio/text_images/FG16_07.JPG


                     ในเซลล์ไขมันมีเอนไซม์ไลเพสที่สลายไตรเอซิลกลีเซอรอลเป็นกรดไขมัน และกลีเซอรอลแอกติวีตีของไลเพสนี้ ถูกควบคุมโดยฮอร์โมนแอดรีนะลิน นอร์แอดรีนะลิน (noradrenalin) กลูคากอน และแอดรีโนคอร์ติโคโทรปิกฮอร์โมน (adrenocorticotropic hormone) เอนไซม์เหล่านี้สามารถกระตุ้นเอนไซม์อะดีนีเลตไซเคลสของเซลล์ไขมัน ทำให้เกิดการสร้าง cAMP โดย cAMP ทำหน้าที่เป็นตัวส่งข่าวสารที่ 2 (second messenger) ไปกระตุ้นโปรตีนไคเนส ให้กระตุ้นไลเพสโดยใช้ปฏิกิริยาฟอสโฟรีเลชัน ด้วยเหตุนี้ฮอร์โมนเหล่านี้จึงทำให้เกิดการสลายลิพิด (lipolysis) ซึ่ง cAMP มีหน้าที่เหมือนกับการกระตุ้นการสลายไกลโคเจนในตับและกล้ามเนื้อ ส่วนอินซูลินยับยั้งการสลายลิพิด กลีเซอรอลที่ได้จะถูกเติมหมู่ฟอสเฟตและถูกออกซิไดส์ไปเป็นไดไฮดรอกซีอะซีโตน ฟอสเฟต (dihydroxy acetone phosphate) และเปลี่ยนแปลงไปเป็นอีกไอโซเมอร์ (isomer) หนึ่ง คือ กลีเซอราลดีไฮด์ 3-ฟอสเฟต ซึ่งเป็นสารตัวกลางของวิถีไกลโคไลซิส และวิถีกลูโคนีโอเจเนซิส ซึ่งจะถูกเปลี่ยนแปลงไปเป็นไพรูเวต หรือกลูโคสในตับ กระบวนการย้อนกลับเกิดขึ้นโดยปฏิกิริยารีดักชันของไดไฮดรอกซีอะซีโตน ฟอสเฟตไปเป็นกลีเซอรอล 3-ฟอสเฟต การสลายหมู่ฟอสเฟตออกไปโดยฟอสฟาเทส จะได้กลีเซอรอล

 

             กรดไขมันซึ่งเป็นส่วนประกอบของลิพิดมีวิถีเมแทบอลิซึมในตับ 5 วิถี

            1. ออกซิเดชันของกรดไขมันไปเป็น CO2 กรดไขมันอิสระถูกออกซิไดส์ไปเป็นอะซีติลโคเอ และ ATP อะซีติลโคเอจะถูกออกซิไดส์ต่อไปในวัฏจักรเครบส์ และออกซิเดตีฟ ฟอสโฟรีเลชัน เกิดการสร้าง ATP

            2. การสร้างคีโตนบอดีส์ อะซีติลโคเอที่ได้จากปฏิกิริยาออกซิเดชันของกรดไขมันที่มากเกินไปจะถูกเปลี่ยนแปลงไปเป็นคีโตนบอดีส์ ซึ่งจะถูกขนส่งไปยังเนื้อเยื่ออื่น ๆ เพื่อนำไปใช้เป็นสารเชื้อเพลิงสำหรับวัฏจักรเครบส์ต่อไป

            3. การสังเคราะห์โคเลสเตอรอล และกรดน้ำดี ส่วนหนึ่งของอะซีติลโคเอ ที่ได้จากกรดไขมัน และจากกลูโคสจะถูกนำไปใช้เป็นสารต้นตอในการสังเคราะห์โคเลสเตอรอล ซึ่งก็เป็นสารต้นตอของกรดน้ำดีที่มีความสำคัญต่อการย่อย และการดูดซึมของลิพิด

            4. การสังเคราะห์พลาสมาไลโปโปรตีน กรดไขมันเป็นสารต้นตอสำหรับการสร้างส่วนของลิพิดในพลาสมาไลโปโปรตีน

            5. การสร้างกรดไขมันอิสระในพลาสมา กรดไขมันอิสระจะจับกับซีรัมอัลบูมิน (serum albumin) และจะถูกขนส่งทางกระแสโลหิต เพื่อทำหน้าที่เป็นสารเชื้อเพลิงที่สำคัญในเนื้อเยื่อ หัวใจและกล้ามเนื้อลาย

HOME
NEXT