ไกลโคคอนจูเกต
1. เพปติโดไกลแคน (peptidoglycan) หรือมิวรีน (murein) เป็นพอลิแซ็กคาไรด์ที่เรียงขนาน กันโดยเชื่อมกันด้วยสายโซ่ของกรดอะมิโน หน่วยย่อย เรียกว่า มิวโรเพปไทด์ (muropeptide) ประกอบด้วย ไดแซ็กคาไรด์ของ N-อะซีติล-D-กลูโคซามีน (NAG) เชื่อมต่อกับกรด N-อะซีติลมิวรามิก (NAM) ด้วยพันธะเบตา (1-->4) ไกลโคซิดิก พบเป็นโครงสร้างผนังเซลล์ของแบคทีเรียทั้งชนิดกรัมบวกและกรัมลบ สามารถทน ต่อการ สลายด้วยเอนไซม์โปรตีเอส (protease) แต่ไลโซไซม์ (lysozyme) สามารถสลายผนังเซลล์ของแบคทีเรียชนิด กรัมบวกได้ แต่ไม่มีผลต่อแบคทีเรียชนิดกรัมลบ

2. ไกลโคโปรตีน (glycoprotein) เป็นโปรตีนที่ประกอบด้วยคาร์โบไฮเดรตในปริมาณที่ต่างๆ กัน โดย คาร์โบไฮเดรตมีทั้งที่เป็นกิ่งและเป็นสายตรง พบในเนื้อเยื่อ เซลล์เมมเบรน และของเหลวในร่างกาย คาร์โบไฮเดรต ที่เป็นส่วนประกอบที่สำคัญ ได้แก่ แมนโนส กาแลกโทส N-อะซีติลกลูโคซามีน N-อะซีติลกาแลกโทซามีน อะราบิโนส ไซโลส L-ฟิวโคส และกรด N-อะซีติลนิวรามินิก (N-acetylneuraminic acid)

ไกลโคโปรตีน ทำหน้าที่หลายอย่างดังนี้
1. เป็นโมเลกุลโครงสร้าง เช่น ผนังเซลล์ คอลลาเจน ไฟบริน และเมทริกซ์ในกระดูก
2. เป็นสารหล่อลื่น (lubricant) และสารเกี่ยวข้องกับการป้องกัน เช่น มิวซิน (mucin) และเมือก
3. เป็นโมเลกุลขนส่งสำหรับ วิตามิน ลิพิด เกลือแร่ และธาตุปริมาณน้อยมาก (trace elements)
4. เป็นสารเกี่ยวข้องกับภูมิคุ้มกัน เช่น อิมมูโนกลอบิน และอินเตอร์เฟรอน (interferon)
5. เป็นฮอร์โมน เช่น โคริโอนิกโกนาโดโทรปิน (chorionic gonadotropin)
6. เป็นเอนไซม์ เช่น โปรตีเอส และนิวคลีเอส
7. เกี่ยวข้องกับ cell attachment บริเวณ recognition site เช่น ตัวรับของฮอร์โมน (hormone receptor)

 

 

 

 

 

 


3. โปรตีโอไกลแคน (proteoglycan) หรือมิวโคโปรตีน (mucoprotein) เป็นการรวมกัน ของไกลโคสอะมิโนไกลแคนใน ground substance (95%) และโปรตีนจำเพาะ (5%) ด้วยพันธะโควาเลนท์ และนอนโควาเลนท์ เช่น ในกระดูกอ่อน ไกลโคสอะมิโนไกลแคนเป็นชนิดคีราแทนซัลเฟต และ คอนดรอยติน ซัลเฟตจับกับพอลิเพปไทด์ เรียกว่า แกนโปรตีน (core protein) แกนโปรตีนนี้จะจับกับสายยาวของไฮยาลูโรเนต (hyaluronate) เป็นช่วง ๆ โดยมีโปรตีนเชื่อม (link protein) ขนาดเล็กทำให้การจับนี้คงตัวอยู่ได้ เกิดเป็นคอม เพลกซ์ขนาดใหญ่
4. ไกลโคสอะมิโนไกลแคน (glycosaminoglycan) เป็นเฮเตอโรไกลแคนในสัตว์ ไม่มีการแตกกิ่ง ประกอบด้วยน้ำตาลอะมิโนพวกเฮกโซซามีน (hexosamine) และกรดยูโรนิก พบมากที่บริเวณช่องว่างนอกเซลล์ (extracellular space) โดยเฉพาะของเนื้อเยื่อเกี่ยวพัน เช่น กระดูกอ่อน เอ็น ผิวหนัง และผนังของหลอดเลือด ที่สำคัญ ได้แก่

4.1 กรดไฮยาลูโรนิก ประกอบด้วยหน่วยซ้ำเป็นไดแซ็กคาไรด์ชนิด D-กลูคิวโรเนต (D-glucuronate) ที่เชื่อมกับ N-อะซีติล-D-กลูโคซามีน ด้วยพันธะเบตา (1-->3) ไกลโคซิดิก และแต่ ละหน่วยเชื่อมด้วยพันธะเบตา (1-->4) ไกลโคซิดิก มีความหนืดสูง พบเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของ ground substance น้ำหล่อเลี้ยงลูกตา (vitreous humor) และของเหลวที่หล่อลื่นข้อต่อ (synovial fluid) และในแบคทีเรียที่ทำให้เกิดโรค แบคทีเรียบางชนิดมีเอนไซม์ไฮยาลูโรนิเดส (hyaluronidase) ซึ่งย่อยกรดไฮยาลูโรนิกได้ จึงบุกรุกเข้าเนื้อเยื่อเกี่ยวพันได้ และพบเอนไซม์ชนิด นี้ในเนื้อเยื่อสัตว์หลาย ชนิด ในสเปิร์ม (sperm) ที่ช่วยให้สเปิร์มเข้าผสมกับไข่ ในพิษงู และแมลง

 

 

 

 

 

 


4.2 คอนดรอยตินซัลเฟต (chondroitin sulfate) ประกอบด้วยสายตรงไม่มีการแตกกิ่ง ของหน่วยซ้ำของไดแซ็กคาไรด์ชนิด กรด D-กลูคิวโรเนต เชื่อมกับ N-อะซีติล-D-กาแลกโทซามีน ซัลเฟต ด้วยพันธะเบตา (1-->3) ไกลโคซิดิก และแต่ละหน่วยของไดแซ็กคาไรด์เชื่อมกันด้วยพันธะเบตา (1-->4) เป็นส่วนประกอบที่สำคัญของกระดูกอ่อน และเนื้อเยื่อเกี่ยวพันชนิดอื่น

 

 

 

 

 

 


4.3 เดอร์มาแทนซัลเฟต (dermatan sulfate) มีโครงสร้างเหมือนคอนดรอยติน-4-ซัลเฟต ต่างกันตรงที่หน่วย D-กลูคิวโรเนต เป็นหน่วย L-ไอดิวโรเนต (L-iduronate) แทนที่ พบมาก ในผิวหนัง

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


4.4 คีราแทนซัลเฟต (keratan sulfate) ประกอบด้วยสายตรงไม่มีการแตกกิ่งของหน่วย ซ้ำไดแซ็กคาไรด์ชนิด D-กาแลกโทส เชื่อมกับ N-อะซีติล-D-กลูโคซามีน-6-ซัลเฟต ด้วยพันธะเบตา (1-->4) ไกลโคซิดิก และแต่ละหน่วยของไดแซ็กคาไรด์เชื่อมกันด้วยพันธะเบตา (1--> 3) ไกลโคซิดิก

 

 

 

 

 

 

 

 

 


4.5 เฮปาริน (heparin) ประกอบด้วยสายตรงไม่มีการแตกกิ่งของหน่วยซ้ำไดแซ็กคาไรด์ชนิด D-กลูคิวโรเนต-2-ซัลเฟต เชื่อมกับ N-ซัลโฟ-D-กลูโคซามีน-6-ซัลเฟต ด้วยพันธะอัลฟา (1-->4) ไกลโคซิดิก และแต่ละหน่วยเชื่อมด้วยพันธะอัลฟา (1-->4) เป็นสารป้องกันการแข็งตัวของเลือดตาม ธรรมชาติของร่างกาย พบมากในกรานูล (granule) ของ mast cell ที่เรียงอยู่ตรงผนังของหลอดเลือด ในตับ ปอด และผิวหนัง

 

 

 

 

 

 

 

 


http://employees.csbsju.edu/hjakubowski/classes/ch331/cho/peptidoglycan.gif
http://cvu.strath.ac.uk/lorna/
chemistry/graphics/bact2.gif
http://www.dkfz-heidelberg.de/spec/overview/glyprot.jpg
glycoprotein
http://digilander.libero.it/itisaltamura/arizona/carboidrati/proteoglycan.gif
http://europa.eu.int/comm/research/press/images/fig01.jpg
้hyaluronic acid
http://35.9.122.184/images/40-AnimalStructureAndFunction/40-02x2-Cartilage.jpg
dermatan
http://www.med.unibs.it/~marchesi/dermatan.gif
keratan
http://www.med.unibs.it/~marchesi/keratan.gif
http://www-cryst.bioc.cam.ac.uk/~dima/images/all-heparin.gif
Back