Urban

ภาควิชาวิทยาศาสตร์สิ่งแวดล้อม           คณะวิทยาศาสตร์           มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์           


................

 

........................................................................

 

 


  ผลกระทบสิ่งแวดล้อมเมืองต่อสุขภาพ 

  สิ่งแวดล้อม ในที่นี้ หมายถึง ส่วนที่เกี่ยวข้องกับอนามัยสิ่งแวดล้อมและมนุษยนิเวศวิทยา  
สิ่งแวดล้อม จำแนกออกได้เป็น 4 ชนิด คือ

1.       สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ (Physical environment)

2.       สิ่งแวดล้อมทางเคมี (Chemical environment)

3.       สิ่งแวดล้อมทางชีวะ (Biological environment)

4.       สิ่งแวดล้อมทางเศรษฐกิจและสังคม (Socio-economic environment) 

  1. สิ่งแวดล้อมทางกายภาพ (Physical Environment)

§         สภาพทางภูมิศาสตร์

§         ฤดูกาล (Climate) 

  1. สิ่งแวดล้อมทางเคมี (Chemical Environment)

สิ่งแวดล้อมทางเคมีนั้น อาจปะปนอยู่ในสิ่งเหล่านี้ได้ อากาศ น้ำ ดิน ซึ่งสิ่งแวดล้อมทางเคมีโดยสรุปแล้วจะก่อให้เกิดอันตรายและโรคต่าง ๆ ต่อชีวิตมนุษย์และสัตว์มากมาย  

  1. สิ่งแวดล้อมทางชีวะ (Biological Environment)    

ในแง่ของการเกิดโรคต่อมนุษย์ ได้แก่ พืช (Plant) เป็นอาหารของคนและสัตว์ หากปริมาณและคุณภาพไม่ดีจะทำให้เกิดโรคขึ้นได้ สัตว์ (Animal) เป็นอาหารของคน อาจมีคุณภาพเลวหรือปริมาณดีหรือเลว ทั้งยังเป็นบ่อเกิดของโรค (Reservoir) หรือเป็นพาหะนำโรค (Carrier) มาสู่คนส่วนมนุษย์ (Man)เองก็อาจเป็นผู้นำโรคติดต่อได้ นอกจากนี้แมลง (Insect) ทำหน้าที่เป็นสัตว์พาหะ (Vector) นำโรคมาสู่คนและเชื้อจุลินทรีย์ (Microorganisms) บางชนิดทำให้เกิดโรค (Pathogenic microorganisms) 

  1. สิ่งแวดล้อมทางเศรษฐกิจและสังคม (Socio-economic Environment)

องค์ประกอบทางเศรษฐกิจและสังคมอันอาจมีอิทธิพลต่อภาวะอนามัยของชุมชนนั้น ความจริงมีอยู่มากมายหลายประการ เช่น          ความหนาแน่นของพลเมือง ความแออัดยัดเยียดในเรื่องที่อยู่อาศัย (Household Crowding)  การศึกษา  โครงร้างของสังคม  รายได้ของประชาชนประชาชนที่มีรายได้ดี มีการกินดีอยู่ดี ก็ทำให้เกิดโรคขึ้นได้  


  อนามัยสิ่งแวดล้อม
                       หมายถึง “การควบคุมองค์ประกอบทั้งหมดของสิ่งแวดล้อมทางกายภาพของมนุษย์ ซึ่งเป็นอันตรายหรืออาจเป็นอันตรายต่อการดำรงชีวิตอันเป็นปกติสุข ทางกาย จิตใจ และสังคมของคน" 
ซึ่งอนามัยสิ่งแวดล้อม (
Environmental Health) เป็นงานหรือการศึกษาที่มีความมุ่งหวังให้มวลชนมีความสุขสมบูรณ์ และสุขภาพอนามัยอันดี ดังคำนิยามของคำว่า อนามัยสิ่งแวดล้อม องค์การอนามัยโลก  

สำหรับประเทศไทยนั้นการอนามัยสิ่งแวดล้อมแบ่งการดำเนินงานออกเป็นสองสถานะ คือ 

1.       อนามัยสิ่งแวดล้อมในเมือง (Municipal Environmental Health)

2.       อนามัยสิ่งแวดล้อมในชนบท (Rural Environmental Health) 

ภาวการณ์ด้านอนามัยสิ่งแวดล้อมส่วนใหญ่แล้วในประเทศไทยมีงานหลักที่จะต้องจัดทำ เช่น 

1.       การจัดหาน้ำดื่มน้ำใช้ และมลพิษทางน้ำ (Water supply development and Pollution)

2.       การกำจัดสิ่งปฏิกูลหรือของเสีย (Waste treatment and Disposal)

3.       การคาบคุมแมลงนำโรคและสัตว์แทะ (Vectors, Rodents Control)

4.       การสุขาภิบาลอาหาร (Milk and Food Technology)

5.       มลพิษทางอากาศ (Air pollution)

6.       การอาชีวอนามัยและการอนามัยอุตสาหกรรม (Occupational and Industrial hygiene) 


  หลักการแก้ไขปัญหาอนามัยชุมชน (Principles of Community Health Problem Solving)

  ขั้นตอนการแก้ไขปัญหาอนามัยชุมชน (Step in community health problem solving) 

1. การสำรวจอนามัยชุมชน (Community health survey) แบ่งเป็น  การสำรวจอนามัยชุมชนจากการสัมภาษณ์ โดยส่งคนไปสัมภาษณ์ตามแบบสอบถาม การสำรวจอนามัยชุมชนจากการตรวจ ซึ่งการสำรวจอนามัยชุมชนแบบนี้ อาศัยการตรวจร่างกาย การทดสอบทางคลินิก และการตรวจทางห้องปฏิบัติการอื่น ๆ แบบนี้ได้ผลดีในการสำรวจเกี่ยวกับเรื่องโรคต่าง ๆ แต่ค่าใช้จ่ายสูง นอกจากนี้ยังมีการสำรวจอนามัยชุมชนจากระเบียบผู้ป่วย เป็นการสำรวจอนามัยชุมชนแบบนี้ได้ข้อมูลจากระเบียนผู้ป่วยที่โรงพยาบาล คลินิก สถานีอนามัยและหน่วยงานอื่น ๆ ในชุมชนที่เกี่ยวข้อง  

2. การวินิจฉัยอนามัยชุมชน (Community health analysis)

§         ข้อมูลที่ได้จากการสำรวจควรนำมาวิเคราะห์และราบรวมเป็นหมวดหมู่ โดยอาจแยกเป็น

o        ลักษณะทั่วไปของชุมชน

o        ปัญหาอนามัยของชุมชน

o        สาเหตุของปัญหา

o        ความต้องการด้านอนามัยของชุมชน

3. การรักษาอนามัยชุมชน (Community health treatment)        ภายหลังที่ได้ทราบปัญหาอนามัยของชุมชน และข้อมูลอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้องแล้ว ควรจะได้จัดให้มีการวางแผนหลัก (Master plan) และวางแผนงานย่อยแต่ละโปรแกรม (Program plan) ให้สอดคล้องกับแผนงานหลัก และดำเนินการให้สำเร็จตามแผนที่วางไว้

4.      การติดตามและประเมินผลอนามัยชุมชน (Community health follow up)

5. ขั้นตอนในการแก้ปัญหาอนามัยสิ่งแวดล้อม   ขั้นตอนในการแห้ปัญหาอนามัยสิ่งแวดล้อม (Steps in Environmental Health Problem Solving) จะต้องทราบข้อมูลหลายด้านเกี่ยวกับปัญหาอนามัยของชุมชน สาเหตุของปัญหาและความต้องการของชุมชน ตลอดจนสภาวะแวดล้อมทั้งในอดีตและปัจจุบันมาประกอบพิจารณาด้วย


 
 CopyRight @ 2004 Environmental Science Kasetsart University. All rights Reserved. :•: Contact Webmaster :  TheGarg