กล่องข้อความ:  
1.          1.ความหมายและประเภทธุรกิจของงานด้านธุรกิจการเกษตร
                 ธุรกิจการเกษตร  หมายถึง  การดำเนินงานทั้งหลายในด้านที่เกี่ยวกับ การผลิตและการจำหน่ายปัจจัยการผลิตสินค้าเกษตร  กิจกรรมการผลิตในฟาร์ม  การเก็บรักษา  การแปรรูป  และการจัดจำหน่ายสินค้าเกษตรและผลิตผลพลอยได้จากสินค้าเกษตร (นิยามตามความหมายของศาสตราจารย์  J. Davis and Ray A. Goldberg  ตีพิมพ์ในหนังสือ  A Conception of Agribusiness, Harvard Business School  ปี 2500)     
                                                                                                                                                        [ด้านบน]
     2.โครงสร้างระบบธุรกิจการเกษตร
                 ระบบ  คือ  การรวมตัวกันของหลายๆ สิ่ง  เป็นรูปแบบที่มีความเชื่อมโยงสัมพันธ์กัน  
                 ระบบธุรกิจการเกษตร จึงเป็นความเชื่อมโยงขององค์ประกอบในงานของธุรกิจการเกษตรทั้ง 4 องค์ประกอบ หรือก็คือ 4 ระบบย่อย
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 
 
 
 
ภาพ โครงสร้างระบบธุรกิจการเกษตร
ที่มา : นงนุช อังยุรีกุล.2547
                                                                                                                   [ด้านบน]
   3.ประเด็นที่ควรพิจารณาในแต่ละระบบย่อยของระบบธุรกิจการเกษตร
 
ระบบย่อยที่ 1 ปัจจัยการผลิตสินค้าเกษตร
แหล่งที่มา  :  การผลิตได้เองในประเทศ และพึ่งพิงการนำเข้าจากต่างประเทศ
ประเภทปัจจัยการผลิต  :    เมล็ดพันธุ์-สายพันธุ์สัตว์   ...............                                                                                                             
                    .............   ปุ๋ย  :  ปุ๋ยเคมี   ปุ๋ยอินทรีย์
                                         สารเคมีป้องกันและกำจัดศัตรพืช                                          
                                         เครื่องมือ-อุปกรณ์การเกษตร
       
 
       .... อาหารสัตว์
 
 
 
 
ระบบย่อยที่ 2  กิจกรรมการผลิตในฟาร์ม  
ลักษณะการประกอบการ :    แบบดั้งเดิม กึ่งการค้า และเชิงการค้า                                       เกษตรเชิงเดี่ยว และเกษตรผสมผสาน
กลุ่มสินค้าเกษตร    :  พืช : พืชนา พืชไร่ พืชสวน พืชผัก  ไม้ผล-ไม้ยืนต้น         
                                            สัตว์  :  สัตว์บก สัตว์ปีก         
                                            ประมง :  เพาะเลี้ยง ประมงทะเล
                                            ป่าไม้ : ไม้ ครั่ง 
 
ระบบย่อยที่ 3  การแปรรูป  และการเก็บรักษา 
ระดับเทคโนโลยีการแปรรูป         :  แบบง่ายๆ หรือใช้เทคโนโลยีขั้นสูง
ประเภทอุตสาหกรรมการแปรรูป  :   อุตสาหกรรมอาหาร
                                                       อุตสาหกรรมกึ่งอาหาร
                                                       อุตสาหกรรมไม่ใช่อาหาร
การเก็บรักษา  :  ยุ้งฉาง โรงคลุม โกดัง/คลังสินค้า ไซโล  ห้องเย็น
 
                               
                                
 
ระบบย่อยที่ 4  การจัดจำหน่ายสินค้าเกษตรและผลิตผลพลอยได้จากสินค้าเกษตร
ลักษณะสินค้าที่จำหน่าย  : สินค้าเกษตรบริโภคสด และผลิตภัณฑ์แปรรูป  
แหล่งจำหน่าย                :  ตลาดในประเทศ ตลาดต่างประเทศ
                                        ตลาดผู้บริโภค ตลาดอุตสาหกรรม
                                                                        [ด้านบน]
    4.แนวคิดจากการจัดลำดับความสำคัญของแต่ละระบบย่อยในระบบธุรกิจการเกษตร
                 
 
แผนพัฒนาฯ
ลำดับที่ 1
ลำดับที่ 2
ลำดับที่ 3
ลำดับที่ 4
กรณีประเทศไทย
 
 
 
ฉบับที่ 1
การผลิต
จัดจำหน่าย
การแปรรูป
ปัจจัยการผลิต
ฉบับที่ 2
การผลิต
จัดจำหน่าย
การแปรรูป
ปัจจัยการผลิต
ฉบับที่ 3
การผลิต
การแปรรูป
ปัจจัยการผลิต
จัดจำหน่าย
ฉบับที่ 4
การผลิต
ปัจจัยการผลิต
การแปรรูป
จัดจำหน่าย
ฉบับที่ 5
ปัจจัยการผลิต
การผลิต
การแปรรูป
จัดจำหน่าย
ฉบับที่ 6
การแปรรูป
ปัจจัยการผลิต
การผลิต
จัดจำหน่าย
ฉบับที่ 7
การแปรรูป
ปัจจัยการผลิต
การผลิต
จัดจำหน่าย
กรณีประเทศ
พัฒนาแล้ว
 
จัดจำหน่าย
 
การแปรรูป
 
ปัจจัยการผลิต
 
การผลิต
                  พบว่าในช่วงแรกการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมของประเทศตามแผนฯที่ 1-4 ได้ให้น้ำหนักแก่ระบบย่อยการผลิต หรือก็คือเกษตรกรมากเป็นอย่างยิ่ง แต่ผลที่เกิดขึ้นตามมาคือ ผลผลิตต่อไร่ยังคงต่ำอยู่ แต่ผลผลิตรวมของเกษตรกรที่เก็บเกี่ยวได้ล้นตลาด และมีคุณภาพไม่เหมาะสมต่อการใช้เป็นวัตถุดิบในโรงงานแปรรูปสินค้าเกษตร จึงมีการผลักดันให้พัฒนาระบบย่อยธุรกิจการเกษตรในส่วนที่เป็นปัจจัยการผลิต เพื่อให้เกษตรกรมีผลผลิตต่อไร่ที่สูงขึ้น และสัดส่วนของผลผลิตที่มีคุณภาพมีมากขึ้น และพัฒนาระบบย่อยธุรกิจการเกษตรในส่วนที่เป็นอุตสาหกรรมแปรรูปสินค้าเกษตร เพื่อรองรับผลผลิตจากฟาร์มได้มากขึ้น และก่อให้เกิดอุตสาหกรรมต่อเนื่อง เป็นการจ้างงานและเพิ่มมูลค่าให้แก่สินค้าเกษตรสดเป็นผลิตภัณฑ์แปรรูป
 
                 แต่ในที่สุด ประเทศที่พัฒนาแล้ว ระบบย่อยที่มีความสำคัญมากที่สุด คือ ระบบย่อยการจัดจำหน่าย  เพราะถือว่าเป็นหัวรถจักรของการขับเคลื่อนและลากจูงระบบย่อยอีก 3 ระบบย่อย กล่าวคือ หากมีการจำหน่ายผลิตภัณฑ์เกษตรไปได้ ก็จะมีการเร่งผลิต/แปรรูปเพื่อตอบสนองต่อความต้องการ ส่วนระบบย่อยการผลิตเป็นลำดับสุดท้ายของการจัดลำดับ เพราะในที่สุดเทคโนโลยีการผลิตจะมีรูปแบบปฏิบัติที่ค่อนข้างคงที่เหมือนกันในทุกรุ่นการผลิต แต่สิ่งที่จะต้องเปลี่ยนไปคือ ปัจจัยการผลิตที่นำมาใช้ จะมีการวิจัยและพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อสร้างนวัตกรรมสินค้า ให้มีปัจจัยการผลิตที่มีคุณภาพมาใช้ในระบบย่อยการผลิต
                                                                                                                                                        [ด้านบน]
    5.ลักษณะที่ทำให้การจัดการธุรกิจการเกษตรมีความยุ่งยาก
 
                 1.การทำงานเกี่ยวกับธุรกิจการเกษตรต้องเชื่อมโยงกันทั้งระบบ ดังนั้นทั้ง 4 ระบบย่อยจึงมีความเกี่ยวข้องสัมพันธ์กัน การเปลี่ยนแปลงใดๆที่เกิดขึ้นในระบบย่อยหนึ่งจะส่งผลกระทบกระเทือนต่อระบบย่อยอื่นด้วย การดำเนินธุรกิจจึงไม่เป็นอิสระตามลำพัง ทำให้การวางแผนธุรกิจจึงมีความยุ่งยาก
 
                 2.ธุรกิจการเกษตรในส่วนการผลิตสินค้าเกษตร ส่วนมากเป็นแบบ Family-Oriented กล่าวคือ มีความผูกพันกับวิถีชีวิต และสังคมชนบท ที่เรียกว่า Community-Oriented ผู้จัดการธุรกิจการเกษตรที่ต้องทำงานเกี่ยวข้องโดยตรงกับระบบย่อยในส่วนนี้ จึงต้องเข้าใจสภาพโดยพื้นฐานนี้
 
3. ระบบธุรกิจของสินค้าเกษตรชนิดใดชนิดหนึ่ง จะมีผู้เกี่ยวข้องต่างๆ เช่น ผู้ผลิต ผู้แปรรูป ผู้เก็บรักษา นายหน้า ผู้รวบรวม ฯลฯ เป็นจำนวนมากหลายราย มีทั้งขนาดเล็ก ถึงขนาดใหญ่ สภาพความเกี่ยวข้องกันจึงมีทั้งที่ประสานงานกัน และแข่งขันกัน
 
4.นโยบายต่างๆ ของภาครัฐมักมีผลกระทบต่อธุรกิจการเกษตร มีทั้งส่งผลกระทบโดยตรงและโดยอ้อมเสมอ เช่น นโยบายเขตเศรษฐกิจ นโยบายแทรกแซงตลาด นโยบายการค้าระหว่างประเทศ เป็นต้น ซึ่งนโยบายต่างๆมีโอกาสที่จะเปลี่ยนแปลงไปตามภาวะการณ์ ณ ขณะใดขณะหนึ่ง 
 
5.หน่วยธุรกิจเกษตรมีแนวโน้มที่จะพัฒนาจากการผลิตแบบดั้งเดิมหรือแบบธุรกิจในครัวเรือน หรือธุรกิจขนาดเล็ก ให้กลายเป็นธุรกิจในเชิงการค้า มีขนาดใหญ่ หรือครบวงจร เพื่อรองรับการแข่งขันที่รุนแรงขึ้น ทั้งในระดับประเทศ และการค้าระหว่างประเทศ
                 
                 6.สินค้าเกษตรเป็นสินค้าที่มีความเสี่ยงสูง เพราะสินค้าเกษตรเป็นสินค้าที่มีข้อจำกัด หรืออาจเรียกอีกนัยหนึ่งว่ามีลักษณะเฉพาะตัว ทำให้การจัดการที่จะต้องดำเนินการที่เกี่ยวข้องกับสินค้าเกษตร ทั้งการจัดการทางด้านการผลิต ด้านการแปรรูปหรือการดำเนินงานด้านอุตสาหกรรมเกษตร และการจัดการทางด้านการตลาด โดยทั่วไปผู้เกี่ยวข้องจึงมักพบกับความยากลำบาก ความยุ่งยาก และความซับซ้อนในการดำเนินการเป็นอย่างมาก เมื่อเปรียบเทียบกับการดำเนินการในกลุ่มสินค้าอื่นๆ ที่ไม่ใช่สินค้าเกษตร ลักษณะเฉพาะของสินค้าเกษตร สามารถสรุปลักษณะที่ปรากฏ ได้ดังนี้ คือ
 
สินค้าเกษตรเป็นสินค้าที่มีทางเลือกในการนำไปใช้  
สินค้าเกษตรเน่าเสียง่าย ( perishable products ) 
สินค้าเกษตรกินเนื้อที่ (bulky products) 
การผลิตสินค้าเกษตรเป็นไปตามฤดูกาล (seasonal variability in production) 
ปริมาณผลผลิตสินค้าเกษตรในแต่ละปีไม่แน่นอน (annual variability in products)  
คุณภาพสินค้าเกษตรเปลี่ยนแปลงในแต่ละปีและแต่ละฤดูกาล (quality variation) 
การผลิตใช้พื้นที่มาก ( Land intensive) 
สินค้าเกษตรแต่ละชนิดมีความเหมาะสมในการผลิตในแต่ละท้องที่และแหล่งผลิตกระจาย 
                                                                                                                                                        [ด้านบน]
    6.ฝ่ายสนับสนุนที่เกี่ยวข้องและมีความสัมพันธ์ต่อระบบธุรกิจการเกษตร
1. หน่วยงานภาครัฐ ที่ให้การสนับสนุน ได้แก่
กรมการค้าภายใน เช่น การให้ข้อมูลการตลาดผ่าน อบต. เพื่อให้คนชนบทเข้าถึงข้อมูลด้านการตลาดได้ง่ายขึ้น และการแทรกแซงตลาด
กรมส่งเสริมการเกษตร เช่น การสนับสนุนกิจกรรมด้านเคหะกิจ เช่น การแปรรูปอาหาร การผลิตอุปกรณ์ของใช้ในบ้าน การตัดเย็บเสื้อผ้า ฯลฯ 
กรมส่งเสริมสหกรณ์ เช่น การฝึกอบรมระบบบัญชีอย่างง่ายให้กับกลุ่มต่างๆ ในชนบท
กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม เช่น การฝึกอบรมให้แก่ผู้ประกอบการรายย่อยและให้สินเชื่อในลักษณะเงินทุนหมุนเวียนแก่กลุ่มสตรี
กรมการพัฒนาชุมชน เช่น การให้ความรู้ในการก่อตั้งกลุ่มเงินออม สร้างกิจกรรมในกลุ่มสตรีเพื่อเพิ่มรายได้ในครัวเรือน                                                                                
ธ.ก.ส. : เป็นแหล่งทุนและให้คำแนะนำประสานงานในกิจกรรมต่างๆ เช่น การจัดทำบัญชี การบริหารจัดการการเงิน ช่องทางการตลาดฯลฯ
2. หน่วยงานภาคเอกชนที่ให้การสนับสนุน ได้แก่
ธุรกิจเอกชน เช่น การให้การสนับสนุนเงินกู้ ขนส่ง คลังสินค้า ประกันภัย ข้อมูลข่าวสาร เป็นต้น ในรูปสมาคมการค้า หอการค้า สภาอุตสาหกรรมแห่งประเทศไทย  
สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย : วท
สถาบันวิจัยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย :TDRI
สำนักงานคณะกรรมการบริหารกองทุนพัฒนานวัตกรรม
สถาบันอาหาร
สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว)
สถาบันการศึกษา     
ธุรกิจรับทำวิจัย
ธุรกิจที่ปรึกษา
NGOs : Non Government Organizations
                                                                                                                                                        [ด้านบน]
 
                      Copyright © 2004 AP.Nongnuch A. All rights reserved
 

กล่องข้อความ:  
บทที่ 1 ระบบธุรกิจการเกษตรของประเทศไทย และ 
ความสัมพันธ์ของฝ่ายสนับสนุนที่เกี่ยวข้อง

กล่องข้อความ: คณะเศรษฐศาสตร์ |  ภาควิชาเศรษฐศาสตร์เกษตรและทรัพยากร  |  สาขาวิชาธุรกิจการเกษตร | 
 
 
 
 
 
 
  
        
 
 
 
 
  คณะเศรษฐศาสตร์ |  ภาควิชาเศรษฐศาสตรตร์เกษตรและทรัพยากร  |  สาขาวิชาธุรกิจการเกษ ตร |    คณะเศรษฐศาสตร์ |  ภาควิชาเศรษฐศาสตร์เกษตรและทรัพยากร  |  สาขาวิชาธุรกิจการเกษตร | 

 

การจัดการธุรกิจการเกษตร
คำอธิบายเนื้อหาวิชา
บทที่ 1  ระบบธุรกิจการเกษตรของ   
  ประเทศไทยและความสัมพันธ์
  ของฝ่ายสนับสนุนที่เกี่ยวข้อง
1.  ความหมายและประเภทธุรกิจของงานด้านธุรกิจการเกษตร
2. โครงสร้างระบบธุรกิจการเกษตร
3. ประเด็นที่ควรพิจารณาในแต่ละระบบย่อยของระบบธุรกิจการเกษตร
4. แนวคิดจากการจัดลำดับความสำคัญของแต่ละระบบย่อยในระบบธุรกิจการเกษตร
5. ลักษณะที่ทำให้การจัดการธุรกิจการเกษตรมีความยุ่งยาก
6. ฝ่ายสนับสนุนที่เกี่ยวข้องและมีความสัมพันธ์ต่อระบบธุรกิจการเกษตร
 คำถามประเมินผลหลังการเรียน
บทที่ 2  สภาพแวดล้อมที่เกี่ยวข้อง
  กับงานธุรกิจการเกษตรและการวิ
  เคราะห์
บทที่ 3 การกำหนดแผนกลยุทธ์ ของ
  หน่วยธุรกิจเกษตร
บทที่ 4 การศึกษาความเป็นไปได้ใน
  การจัดตั้งหน่วยธุรกิจเกษตร
บทที่ 5 การศึกษาความเป็นไปได้ใน
  การจัดการหน่วยธุรกิจเกษตร
บทที่ 6 การวิเคราะห์ความเป็นไปได้
  ของโครงการทางการเงินและ
  ความอ่อนไหวของโครงการ
บทที่ 7 การประเมินผลหน่วยธุรกิจ
  เกษตร
เอกสารอ่านประกอบ
 
Download
เอกสารอ่านประกอบ